AÇLIK

İbrahim KOSER

17-11-2026 14:37

Geçen yıl Ramazan ayında, hatırını kıramayacağım çok değerli bir abimin teklifiyle kendisi,bir arkadaş ve oğlu da dahil olmak üzere Lüleburgaz’da Sokollu  Camisinin avlusunda kurulan çadırda bir akşam, iftar yemeğine katılmıştık.İftara 15-20 dakika kala gittiğimiz çadırda zor yer bulabilmiştik.Çadır,daha önce hiç karşılaşmadığın simalarla hıncahınç doluydu.İki sıralı konumlanan uzun yemek masalarının üzerlerinde sıcak yemekten önce soğuk yiyecekler konulmuş,herkes büyük bir sabır ve sükûnet içinde iftar topunun patlamasını bekliyordu.Biz de haliyle o gizemli ortamın havasına uyum sağlamıştık.Aynı masada yanımda,karşımda oturanların büyük ruh halleri beni derinden etkilemişti.İnsanların bir öğün de olsa aç karınlarını doyurmak için çadırda düzeni ve hizmeti sağlayan vakıf gönüllerine ne kadar riayet ettiklerini görünce o an  aklıma dünyada açlık çeken insanlar geldi.Afrika’da,Ortadoğu’da,Filistin’de  ve savaşların,çatışmaların,küresel kuraklığın hüküm sürdüğü dünyanın diğer ülkelerinde,mülteci kamplarında insanların hayatta kalmak için  ne zorluklar çektikleri gözümün önüne geldi.Hayatımda ilk kez topluca katıldığım,Vakıflar Bölge Müdürlüğü’nün gayet güzel organize ettiği  iftarda karnımızı doyurduk.İçimden, “Keşke,tüm yoksul dünya halkları o  akşam bizim karnımızı doyurduğumuz gibi onlar da her akşam karınlarını doyurabilseler,yatağa aç girmeseler” diye düşündüm.Ama maalesef…Niçin?..Anlatacağım…

  Araştırmalara göre dünyada her dokuz kişiden birinin açlık çektiğini,800 milyon  insanın da  her akşam yatağa aç girdiğini;böyle giderse 2050 yılına kadar bu sayının 2 milyara çıkacağını söylüyorlar.Dünyada her çocuktan biri yetersiz beslemeden dolayı ölüyor.Öyle ki 78 ülkede 400 milyona yakın insan bir sonraki öğünün nereden geldiğini bilmeyecek düzeyde çaresiz durumda.

   Açlık,boş mideye indirgenmeyecek kadar karmaşık bir sorundur.Açlık, artık ülkeler düzeyinde değil küresel düzeyde ve mücadele edilmesi gereken çok acil bir meseledir.Dünya milletleri bir zamanlar  kendi yiyeceğini,giyeceğini,barınmasını kendi kendine sağlarken, ne oldu da bir tas un,bir parça ekmek için her şeyini feda eder hale geldiler.Halbuki dünyada tüm insanları doyurmak için 3.5 milyar ton üretime ihtiyaç varken,üretilen besin miktarı 4 milyar ton olmasına rağmen niye milyonlarca insan kaderleriymiş gibi açlık çekiyorlar?..Uzağa gitmeye gerek yok.Mahallemizde,köyümüzde  sıcak bir kap yemeğe ihtiyacı olduğundan gerek belediyeden,gerekse çeşitli yardım kuruluşlarından yemek yardımı alan ailelerin  sayılarının her geçen gün giderek arttığını duyuyoruz.Her şeyin bir sebebi ve akabinde yarattığı nedenler vardır.

   Dünya halklarının bu duruma gelmesinin en önemli sebeplerinden biri olan küresel iklim değişikliğinin yol açtığı kuraklık;sel,yangın,deprem gibi doğal afetlerin yanında daha önemli bir sebep emperyalist paylaşım savaşlarının,bölgesel çatışmaların tarımsal faaliyetleri büyük oranda aksattığı ve gıda ulaşımının engellendiği belirtiliyor.Aslında açlığın en önemli sebeplerden biri  gelir adaletsizliğidir.İstatiksel  verilere  göre dünyada tüm insanları doyurmak için 3.5 milyar ton üretime gereksinme olmasına rağmen 4 milyar ton gıda üretiliyormuş. Madem ki dünyadaki kaynaklar herkese yetenek kadar gıda üretiyorsa bu açlık niye?..Sorun çok derinlerde ve karmaşık.19’uncu yüzyılından beri tüm dünya halklarını sömüren bu ülkeler biriktirdikleri servetlerle dünya ekonomisini yönetmek için IMF,DTÖ,Dünya Bankası gibi gibi kuruluşlarını oluşturdular.Gözü doymaz bu kapitalist-emperyalist ülkeler 1970’lerin ortalarında büyük bir petrol kriziyle  karşılaşınca dünya ekonomisini ele geçirmek için bu kez Neo Liberalizm de denilen yeni dünya ekonomik düzenini yarattılar.Bu yeni soygun düzenini hayata geçirerek dünyayı tek merkezden yönetir hale geldiler.Bizim ülkede de ABD’nin açıkça desteklediği 1980 askeri darbesi sayesinde    uyguladıkları serbest piyasa ekonomisi,özelleştirme gibi uygulamaların sonucunda halk olarak  ne hale geldiğimizin canlı örneğini hep birlikte yaşadık,hala da yaşıyoruz.Bu neo liberalizm politikaları  hangi kıtada,hangi ülkelerde uygulandıysa o ülkeler bir daha belini doğrultamadılar.Fazla detaylı  anlatmaya gerek yok sanırım.

  Küresel açlığın bir diğer sebebinin aşırı tüketim ve israf olduğu belirtiliyor.İnsanlar Amerika’da,Avrupa’da,Çin’de cep telefonu ve kozmetik ürünler için milyarlarca dolar harcarken,Afrika’da çocuklar 10 liralık antibiyotik alamadıkları için ölüyorlar.İleri sürülen bu tespitin küresel açlığa ne kadar etki yaptığı tartışılır bir husus olmasına rağmen israf konusunda ülkemizde bir günde çöpe giden ekmek adetinin 4.5 milyon olduğu söyleniyor.

   Dünya ekonomisine büyük oranda sahip olan bu kapitalist-emperyalist ülkeler,ekonomik krizi girdikçe üretimlerini savaş sanayisine döndürüp silah satmak için  yerel ve bölgesel savaşlar,çatışmalar  çıkartırlar.Bu da yetmezse devasa boyuttaki  savaş harcamalarıyla gözüne kestirdikleri petrol  ve doğalgaz kaynaklarına sahip az gelişmiş ülkeleri işgal bile etmekten çekinmezler.Küresel kuraklığa,devamında küresel açlığa neden olan atmosfer sıcaklığının artmasına neden olan  en büyük sebeplerinden biri de atmosfere salınan sera gazı salınımlarıdır.Zaten bu gazların çoğunu o  zengin,yüzsüz ülkeler salmaktadırlar.

   Kapitalizm,öyle bir ekonomik sistemdir ki ürettiği üründen kar etmezse o ürün insanlık için ne kadar gerekli olursa olsun onu üretmez.Ünlü Toplumbilimci,Filozof,Politik Ekonomist Karl Marx,”Kapitalizm,gölgesinden  faydalanamadığı ağacı keser.”diyor.

 Kurdukları yeni dünya düzeniyle,uyguladıkları sömürgeci  politikalarla, kendilerine göbeğinde bağımlı ülkelerin milli ekonomilerini yerle bir ettiler.Güçlü sermayeli,devlet destekli “ÇUŞ” denilen çok uluslu şirketleri(Archer-Daniels-Midland,Bunge,Cargill,Louis Dreyfus Company vb.) ile dünya tarım ve gıda üretiminin,aynı zamanda  ticaretinin büyük bir kısmını eline geçirdiler.Bu ÇUŞ’lar,ülkelerin hakimiyetinde olan gıda ticareti,yerel pazarları tehdit etmekte;ülkelerin kendi kendine yetme,kırsal kalkınmayı destekleme,kooperatifleşmeyi hızlandırma politikalarını bıraktırıp ithalata yönelik gıda sistemlerine geçmelerine neden olmuşlardır.Küçük çiftçiler mazot,tohum,ilaç,gübre gibi yüksek maliyetli girdiler yüzünden zarar ettikleri için tarımsal üretimini bıraktılar.Topraklarını da  yok pahasına adını sanını bilmediği,yüzünü dahi görmediği şahıslara,şirketlere satmak  zorunda kaldılar.İşte bu sebeplerden dolayı uzun zamandan beri dünyada  önü alınamaz bir açlık tehlikesi baş gösterdi.BM küresel açlıkla mücadele için 2030 yılını hedefledikleri “Açlığı Son!”programında:

-Açlığı bitirmek,gıda güvenliğine ulaşmak ve iyi beslenmeyi sağlamanın yanı sıra,sürdürülebilir tarımı desteklemek,

-Küçük üreticilere gerekli desteğin verilmesi,

-Gıda israfını önlemek,savaş ve silahlı çatışmalar yüzünden verimli toprakların tahrip edilmesine mani olmak,

-Gıda üretiminde genetik çeşitliliğin sürdürülmesi,

-Fransa’da olduğu gibi fiat istikrarını sağlamak için yenilebilir gıdaların çöpe atılmasını önleyen yasaların çıkarılmasına önayak olmak gibi.Bu pansuman tedbirler küresel açlığa ne kadar çare olacak acaba?..Açlığı sebep olan zaten kendileri,nasıl çare olacaklar ki?Oysa,eşitsizliklerle dolu bir dünyada kimin aç kalacağına,kimin kurtulacağına karar veren hem küresel hem de yerel güç sahipleri açlığa çare değil  ancak açlığı yönetirler.BM’nin sitesinde yayınlanmış”Dünya Açlığının Faydaları”yazıda,dünya ekonomisinin işleyişi için açlığın olması gerektiğini;aç insanların özellikle beden emeğine duyulan yerlerde en üretken insanlar olduğu belirtilmiş.Onlar, önce aç bırakırlar,sonra da kurtarırmış gibi yaparak göz boyarlar.

  Açlık,yalnızca biyolojik bir durum değil,siyasal ve toplumsal bir baskı mekanizmasıdır.Geliri olmayan,borçlu,yarınından emin olmayan insan itiraz edemez,örgütlenemez,sesini yükseltemez.Hayatta kalma mücadelesi,demokratik mücadelenin önüne geçer.İnsanlar haklarını değil,ertesi günü düşünmeye zorlanır.Açlık,sadece mideyi değil,umudu da kemirir.Asıl tehlike burada zaten...İnsanları açlıkla terbiye etmek,yalnızca yoksullaştırmak değil;toplumu siyasetsizleştirmek,itirazı bastırmak ve eşitsizliği kalıcılaştırmaktır.Açlık üzerine kurulan hiçbir istikrar kalıcı değildir.Bastırılan her toplumsal sorun daha büyük bir kırılmaya zemin hazırlamaktadır.Küresel açlığın önlenmesi için gerçek çözüm önerileri:

-Ülkeler kendi gıda güvencesine kavuşmaları için yerel kaynaklarını yeniden harekete geçirmelidirler.Bunun için kendi yerli tohumunu,gübresini,yakıtını kendileri sağlamalıdırlar.

-Üretimden tüketime kadar olan süreçte  neo liberal politikalardan önce olduğu gibi beş yıllık planlar dahilinde gıdada dışa bağımlılığı ortadan kaldıracak köklü çözümler üretilmesi.(Sünvansiyonlar,destekleme alımları,tohum üretme merkezleri vb.)

-Üretim için gerekli olan aşırı gübre ve ilaç kullanımı olan endüstriyel tarım yerine kendi kendine yeten perma-kültür tarımına geçilmelidir.

-Küçük aile çiftçiliğinin başını çektiği yerinde üretim ve tüketim politikalarını desteklemeli,

-İnsan haklarına odaklı,çevreye ve insana saygılı bir gıda sisteminin her yerde kurulması.

Bütün bunların hayata geçmesi için küresel dayanışma ve barışın olması gerekir.Barışın olmadığı yerde insana ve çevreye yönelik sorunlar çözülemez.

Kalın sağlıcakla.
 

DİĞER YAZILARI DAYANIŞMA  YAŞATIR! 01-01-1970 03:00 TOPLUMSAL ÇÖZÜLME VE DEMOKRASİ 01-01-1970 03:00